Aktualności

W ostatnim numerze Zeszytów Naukowych Uniwersytetu Jagiellońskiego (ZNUJ’a) ukazał się mój artykuł pt. „Kwalifikacja prawna utworu w postępowaniu cywilnym”. Koncentruję się w nim na ocenie, czy kwalifikacja spełnienia przesłanki „indywidualnego charakteru dzieła” jest okolicznością faktyczną, czy okolicznością prawną sporu. Skutki przyjęcia jednej lub drugiej koncepcji są daleko idące. Dla przykładu – uznanie, że jest to okoliczność faktyczna sporu nie pozwala oprzeć skargi kasacyjnej na błędnej kwalifikacji utworu, z kolei uznanie, że jest to okoliczność prawna wyłącza obowiązek wykazywania tej kwalifikacji przez podwoda (brak ciężaru dowodu), obciążając w tym zakresie sąd. W moim przekonaniu kwalifikacja spełnienia przesłanki indywidualnego charakteru stanowi stosowanie prawa (subsumpcję) i jest okolicznością prawną sporu. W konsekwencji należy uznać, że: 1) brak konieczności wykazania przez powoda, że dzieło spełnia cechę indywidualnej twórczości; 2) powoda obciąża jedynie konieczność wykazania stanu faktycznego pozwalającego na ocenę indywidualnego charakteru dzieła – w praktyce dostarczenie oryginału lub egzemplarza dzieła (ewentualnie wniosek o oględziny) powinno być wystarczające; 3) występuje jedynie pragmatyczna celowość (ale brak obowiązku) przedstawienia sądowi okoliczności faktycznych pośrednich, których celem jest nakierowanie sądu na te cechy utworu, które w drodze subsumpcji powinien uwzględnić przy stosowaniu prawa (celowość wynikająca z argumentacyjnego aspektu sporu cywilnego); 4) w przypadku wykazywania naruszenia praw autorskich przez inny podmiot powoda obciąża obowiązek wskazania przejętych przez drugi podmiot elementów utworu (okoliczność faktyczna), natomiast kwalifikacja spełnienia przesłanki indywidualnego charakteru przez te fragmenty również obciąża sąd (jako okoliczność prawna); 5) brak konieczności stawiania zarzutu naruszenia prawa materialnego w ramach apelacji – sąd II instancji jest zobowiązany do badania tej okoliczności z urzędu; 6) możliwość złożenia skargi kasacyjnej ze względu na błędną kwalifikację spełnienia lub brak spełnienia przesłanki indywidualnego charakteru przez dzieło. Link do artykułu: https://sip.lex.pl/#/publication/151531666/markiewicz-michal-kwalifikacja-prawna-utworu-w-postepowaniu-cywilnym

Na portalu prawo.pl ukazał się artykuł red. Tomasza Ciechońskiego, dotyczący głośnej sprawy wykorzystania opakowania kloców Lego z podobizną Romana Giertycha, do którego udzieliłem krótkiego komentarza. Sprawa jest o tyle ciekawa, że dotyka kwestii ograniczeń praw własności intelektualnej (dozwolonego użytku), które nie są w sposób tożsamy uregulowane względem poszczególnych praw. W omawianym przypadku na gruncie prawa autorskiego można powołać się na prawo parodii, natomiast brak bezpośredniego odpowiednika w przypadku renomowanych znaków towarowych. Opinia Rzecznika Generalnego prof. Macieja Szpunara w sprawie Ikea sugeruje, że Trybunał może zmierzać w kierunku zakazania używania znaków towarowych w kampanii politycznej bez zgody uprawnionego, poza sytuacjami, w których jak wskazuje Rzecznik Generalny: „wypowiedź (…) wiąże się z używaniem oznaczenia w kontekście dyskursu politycznego i debaty politycznej, dotyczy znaku towarowego, właściciela czy jego towarów lub usług lub że sam właściciel swoim wcześniejszym zachowaniem zaangażował się w rzeczoną debatę leżącą w interesie ogólnym”. W przypadku sprawy Lego mamy jednak do czynienia z działalnością dziennikarską i okoliczność ta może wpłynąć na interpretację przesłanki „uzasadnionej przyczyny”, równoważąc prawo do znaku towarowego z prawami podstawowymi, w tym wolnością wypowiedzi. Link do artykułu: https://www.prawo.pl/biznes/pozew-za-fikcyjny-zestaw-klockow-lego-i-wlasnosc-intelektualna,536646.html

Tym razem wraz z Dziennikiem Gazeta Prawna, Michałem Markiewiczem i Ryszardem Markiewiczem, zapraszamy do „Kłótni Markiewiczów” i odcinka, w którym dyskutujemy o sztucznej inteligencji i jej wpływie na aktualne konstrukcje prawnoautorskie, w tym m.in. domniemanie autorstwa utworu. Zastanawiamy się także nad tym, czy prawo autorskie w obecnym kształcie może przetrwać rozwój nowej technologii. Zapraszamy do oglądania oraz dalszej dyskusji Link do materiału w komentarzu. Link do artykułu: https://www.gazetaprawna.pl/wideo/klotnie-markiewiczow/wideo/10615216,czy-ai-moze-miec-prawa-autorskie-klotnie-markiewiczow.html

W dzisiejszym Dzienniku Gazeta Prawna dr Michał Markiewicz odpowiada na pytania red. Renaty Krupy-Dąbrowskiej o Św. Mikołaja, wzory przemysłowe oraz prawo autorskie. Przypomina m.in. świetną akcję Bartosza Ferta, w której doprowadził do unieważnienia wzoru wspólnotowego (teraz już unijnego ;)) obejmującego strój Św. Mikołaja. Same wzory to jednak nie wszystko, także prawo autorskie próbowano wykorzystać w celu monopolizacji stroju Św. Mikołaja. A kto wymyślił obecnie akceptowany na całym świecie wygląd Św. Mikołaja? O tym też w krótkim wywiadzie. Korzystając z okazji, życzę wszystkim Państwu udanych świąt i świetnego Nowego Roku! Link do artykułu: https://serwisy.gazetaprawna.pl/prawo-autorskie/artykuly/10608584,kto-ma-prawa-do-swietego-mikolaja-w-razie-sporu-decyduje-sad.html

Artykuł apl. radc. Wiktorii Matysiak ukazał się w ostatnim, prawie sylwestrowym, numerze ZNUJ. Cytując za autorką „Tekst dotyczy zjawiska (konstrukcji?), które poznałam kilka lat temu, na jednych z pierwszych zajęć z prawa autorskiego i o którym do tej pory niewiele słyszałam. Może to dlatego, że wielu podchodziło do niego z lekkim przymrużeniem oka. Ale skoro istnienie twórczości równoległej potwierdził ostatnio sam TSUE (wyrok w sprawie MIO/konektra), to tym bardziej zachęcam do lektury” Link do artykułu:https://sip.lex.pl/#/publication/151531663

Cytując za profesorem: „Do napisania dopowiedzenia nr 12 pt. „Buty w prawie autorskim” sprowokował mnie but z kopalni soli eksponowany w gabinecie mojego przyjaciela, znanego także z świetnych albumów fotograficznych. Opisy dotyczące procesów w sprawie butów i sandałów były pretekstem dla kilku, trochę banalnych, uwag.” Po pierwsze, można zaobserwować, że w procesach dotyczących dóbr użytkowych powód asekuracyjnie podnosi wszystkie teoretycznie możliwe podstawy ochrony, z reguły także zarzut naruszenia prawa autorskiego niezależnie od realnych szans jego uwzględnienia. Po drugie, spory dotyczące wzorów przemysłowych dobrze uwidaczniają jak nieostre są kryteria cech utworu i jak bardzo tylko intuicyjne jest ich stosowanie. Co więcej, w krajach UE, pomimo formalnie wspólnych zasad stwierdzania istnienia utworu istnieją zasadnicze różnice w „surowości” ocen, czy dany wytwór już spełnia wymagany stopień twórczości. Po trzecie, wydaje się że w przypadku wzorów przemysłowych dopuszczenie do kumulatywnego stosowania ich ochrony na podstawie przepisów dotyczących utworów, znaków towarowych oraz wzorów przemysłowych często prowadzi do nadużycia funkcji ochrony prawnoautorskiej – szczególnie długiej i restrykcyjnej, co wynika z nakierowania tego prawa na inny rodzaj twórczości i inne zasługujące na ochronę interesy. Link do artykułu: https://www.prawo.pl/biznes/prawo-autorskie-i-wzory-przemyslowe-prof-markiewicz-o-butach,536378.html

Wszystkim naszym Przyjaciołom, Znajomym i Obserwatorom z LinkedIn życzymy radosnego świętowania, a w każdym razie dobrego odpoczywania, a potem udanego wejścia w Nowy Rok 2026, gdziekolwiek będziecie.